Fazla Ödemede Sorumluluk Zinciri: Yargıtay'dan Kontrol Teşkilatını İlgilendiren Emsal Karar

Yapım işlerinde kontrol teşkilatı ve idarecilerin, hakedişlere attığı imzaların sorumluluk derecesi, kamu zararı davalarının en kritik konusudur. Bir hakedişte fazla ödeme tespit edildiğinde, bu zarardan kim sorumludur? Hakedişi hazırlayan inşaat mühendisi ile, metrajı inceleyen kontrol amiri ve evrakı onaylayan müdür, zararın tamamından müştereken ve müteselsilen (birlikte ve hepsi) mi sorumludur? Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, kamu zararı ve rücu davalarında sorumluluk sınırlarınızın doğru tespit edilmesini sağlar. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 05.05.2025 tarihli ve 2025/926 E., 2025/1843 K. sayılı kararı, bu sorumluluk zincirini net bir şekilde ayırmaktadır.

Kararın İlgili Kısmı

"...kamu görevlisi davalıların fazla ödeme yapıldığı belirlenen hakedişlerden hangi hakedişte imzaları bulunduğunun tespit edilerek her birinin o hakedişle sınırlı olarak sorumlu tutulmaları gerekirken kamu görevlisi davalıların fazla ödemenin tamamından sorumlu tutulmaları doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir."

"...istihkakı onaylayan Bayındırlık ve İskân Müdürleri olup imzalarının dosyanın tekemmülüne yönelik bulunduğu, hakedişleri düzenleyen ve inceleyen konumunda olmadıkları bu nedenle doğrudan sorumlu tutulmalarının mümkün bulunmadığı..."

Olayın Arka Planı: 20 Yıllık Hakediş Davası

İdare (Bakanlık), 1993-2000 yılları arasında tamamlanan bir hastane ikmal inşaatında, yükleniciye müfettiş raporuyla 126.879,87 YTL (2000 yılı fiyatlarıyla) fazla ödeme yapıldığını tespit etmiştir. İdare, bu kamu zararının tazmini için 2005 yılında hem yükleniciye hem de hakedişlerde imzası bulunan tüm kamu görevlilerine (müdür, müdür yardımcıları, inşaat mühendisi, kontrolörler) dava açmıştır.

Dava, ceza davasının bekletici mesele yapılması ve mükerrer Yargıtay bozmalarıyla 20 yıla yakın sürmüştür.

Mahkemenin Hatalı Kararı: "Herkes Tamamından Sorumlu"

Son kararında, İlk Derece Mahkemesi, ceza davasında mahkum olan veya zamanaşımına uğrayan tüm kamu görevlilerini ve yükleniciyi, zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutmuştur. Sadece hakedişi "onaylayan" ve ceza almayan iki müdürü sorumluluk dışı bırakmıştır.

Yargıtay'ın Sorumluluk Haritası: Hiyerarşik Sorumluluk

Yargıtay, bu kararı "sorumluluğun paylaştırılması" yönünden bozmuştur. Yargıtay'ın çizdiği sorumluluk haritası şöyledir:

Yüklenici (...): Fazla ödemeyi alan ve ceza davasında "azmettiren" ve "asli kusurlu" bulunan yüklenici, zararın tamamından sorumludur. (Bu kısımdaki karar onandı).

Onaylayan Yöneticiler (... ve ...): Hakedişleri "düzenleyen" veya "inceleyen" teknik ekipte olmayan, sadece dosyanın idari olarak "tekemmülü" (tamamlanması) için "onaylayan" konumundaki müdür ve müdür yardımcıları, bu teknik hatadan (fazla ödemeden) doğrudan sorumlu tutulamaz. (Bu davalılar yönünden davanın reddedilmesi onandı).

Teknik Personel (Mühendisler/Kontrolörler ... vd.): Asıl bozma nedeni budur. Ceza davasında "sahte hakediş düzenlemek" veya "görevi ihmal" ile suçlanan (veya zamanaşımına uğrayan) teknik personel, zararın tamamından sorumlu değildir. Her bir görevli, sadece kendi imzasının bulunduğu hakedişte yapılan fazla ödeme miktarıyla sınırlı olarak sorumludur.

Mahkemenin, tüm teknik personeli 126.879,87 TL'nin tamamından müştereken sorumlu tutması, "herkesi sadece kendi imzaladığı hakedişle sınırlı tut" kuralına aykırı bulunarak bozulmuştur.

Analizin Sonucu

Kamu Görevlileri (Kontrol Teşkilatı) İçin: Bu karar, kontrol teşkilatı için kritik bir savunma çizgisidir. Bir kamu zararı davasında, zararın tamamından değil, sadece sizin imzaladığınız hakediş veya ataşmandaki hata payıyla sınırlı bir sorumluluğunuz vardır. Ayrıca, eğer sadece "onaylayan" makam (Müdür vb.) iseniz ve hakedişi "düzenleyen/inceleyen" teknik ekipte değilseniz, sorumlu tutulmama ihtimaliniz yüksektir.

İdareler İçin: Kamu zararı rücu davalarında, sorumluluğu doğru kişilere (hakedişi düzenleyen/inceleyen) ve doğru miktarda (sadece imzaladıkları hakedişle sınırlı) yöneltmeniz gerekir. Tüm görevlileri zararın tamamından müştereken sorumlu tutmak, Yargıtay'dan davanın bozulmasına neden olmaktadır.