Boru Hattı İmalatında Eksik Metraj Tespiti: Hangi Yöntem Doğru? Sahadaki Boru ile Kağıttaki Boru Tutmuyor

Altyapı işlerinde, kilometrelerce uzanan boru hatlarının metrajını hakediş üzerinden kontrol etmek zordur. Denetçiler sahada ölçüm yaptığında "eksik boru" çıkabilir. Ancak bu eksikliğin "henüz yapılmadı" mı yoksa "yapılmayacak ama ödendi" mi olduğu kritik bir ayrımdır. Metraj ihtilaflarında Yaka Danışmanlık teknik desteği, doğru hesaplamayı sağlar. Bu analiz, Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 25.12.2024 tarihli ve 57604 tutanak sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır.

Kararın İlgili Kısmı

"Yapılması gereken 48.159 m boru boyundan yapılan brüt boru boyu çıkarıldığı takdirde... 3.660 m boru hattı imalatının değil, 543 m boru hattı imalatının eksik olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır... Kamu zararı tutarının... hakediş bazında eksik/fazla yapılan boru miktarının tespit edilmesi suretiyle yeniden hesaplanmasını..."

3.660 Metre Kayıp Boru

Bir sulama işinde, hakedişlerde toplam 48.159 metre CTP boru döşendiği gösterilip parası ödenmiştir. Ancak Sayıştay bilirkişisi, sahada ve projelerde yaptığı incelemede 3.660 metre borunun eksik olduğunu (yapılmadığını) tespit etmiştir.

Sorumluların 'Hesap Hatası' Savunması

Sorumlular, Sayıştay denetiminden sonra Teftiş Kurulu'na yeni bir inceleme (Kök Rapor) yaptırdıklarını, bu raporda eksikliğin sadece 543 metre çıktığını belirtmişlerdir. Farkın sebebi olarak; sanat yapılarının (vana odası vb.) içinden geçen çelik boruların düşülmemesi, güzergah değişiklikleri ve hakedişteki kümülatif hesap hatalarını göstermişlerdir. Ayrıca, işin henüz bitmediğini, kesin hesapta bu farkın mahsup edileceğini savunmuşlardır.

Sayıştay Temyiz Kurulu'nun Kararı: Yeniden Hesaplama

Temyiz Kurulu, iki rapor (Sayıştay Bilirkişisi vs. İdare Teftiş Kurulu) arasındaki büyük farkı (3 km) dikkate almıştır:

  1. Çelişki Giderilmeli: 3.660 m ile 543 m arasında devasa bir fark vardır. Hangi hesabın doğru olduğu, "tespit hakedişi" veya yeni bir bilirkişi incelemesi ile netleştirilmelidir.
  2. Hakediş Bazlı Kontrol: Kamu zararı hesabı, "toptan" değil, "hakediş bazında" yapılmalıdır. Hangi hakedişte ne kadar fazla ödeme yapıldığı tek tek belirlenmelidir.
  3. Sonuç: Tazmin kararı bozulmuş, dosya yeniden hesaplama yapılması için Daireye gönderilmiştir.

Analizin Sonucu

  • Kesin Hesap Beklenmez: "İş bitince mahsuplaşırız" savunması, hakedişte yapılan "olmayan işin ödemesini" (kamu zararını) ortadan kaldırmaz.
  • Net Metraj: Boru metrajı, sanat yapıları, vana odaları ve özel geçişler düşüldükten sonra "net boru boyu" üzerinden ödenmelidir.
  • Teknik Rapor: İdareler, denetim bulgularına karşı kendi teknik heyetlerine detaylı "Kök Rapor" hazırlatarak savunma yapmalıdır.