Depoda Olmayan Malzeme 'Yok' Sayılır mı?

İnşaat malzemeleri (çimento, boya, boru) doğası gereği tüketilir veya yapının içinde kaybolur. Yıllar sonra yapılan denetimde "bu malzemeler nerede?" diye sorulduğunda, idareciler zor durumda kalabilir. Özellikle güvenlik sorunu olan bölgelerde yapılan işlerin ispatında Yaka Danışmanlık tecrübesi, savunmanızı güçlendirir. Bu analiz, Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 25.12.2024 tarihli ve 57604 tutanak sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır.

Kararın İlgili Kısmı

"Malzemelerin kullanıldığı imalat alanlarında zaman içinde yıpranması ve sökülüp götürülmesi gibi riskler dahilinde imalat yapımından itibaren 3-5 yıl geçtikten sonra yerinde kullanılıp kullanılmadığı tespiti isabetsiz sonuçlar doğuracaktır... Bilirkişi Raporu mevcut haliyle tazmin hükmü kurmaya elverişsizdir."

80 Adet Doğrudan Temin ve Kayıp Malzemeler

Bir kamu kurumu, 4 yıl içinde 80 ayrı doğrudan teminle inşaat ve elektrik malzemesi almıştır. Malzemeler (demir, boya, çit vb.) lojman tadilatında ve üs bölgelerinde kullanılmıştır. Sayıştay bilirkişisi, yıllar sonra sahayı gezmiş ve "malzemelerin %80'i yerinde yok" diyerek kamu zararı raporu tutmuştur.

Sorumluların 'Kullanıldı ve Tükendi' Savunması

Harcama yetkilisi ve malzeme mutemedi; malzemelerin ambara girdiğini, oradan ihtiyaç sahiplerine (saha mühendislerine) teslim edildiğini, inşaatlarda kullanıldığını (boya duvara sürüldü, demir betona gömüldü), ayrıca bölgedeki terör olayları nedeniyle bazı malzemelerin zarar gördüğünü veya çalındığını savunmuşlardır. "3 yıl önceki boyayı duvarda aramak veya dağdaki tel örgüye bakmak gerçekçi değildir" demişlerdir.

Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 'Hayatın Olağan Akışı' Kararı

Sayıştay, sorumluları haklı bulmuştur:

  1. Zaman Faktörü: İnşaat malzemesi (sarf malzemesi) kullanıldığında şekil değiştirir veya yok olur. 4 yıl sonra "bu boya nerede?" diye sormak teknik olarak hatalıdır.
  2. Saha Zorluğu: Terör riski olan dağlık bölgelerdeki (üs bölgesi) imalatların yıllar sonra eksiksiz yerinde durmasını beklemek hayatın olağan akışına aykırıdır.
  3. Bilirkişi Yetersizliği: Bilirkişinin 3-4 günde 50 km'lik alanı gezip "yok" demesi, "alınmadı" anlamına gelmez. İmalatın yapıldığına dair fotoğraflar ve tutanaklar daha güçlü delildir.
  4. Sonuç: Somut olarak "alınmadı" diyebilecek bir kanıt (sahte fatura vb.) olmadıkça, sadece "yerinde yok" denilerek kamu zararı çıkarılamaz.

Analizin Sonucu

  • Sarf Malzemesi Takibi: Tüketilen malzemelerin (boya, çimento) kullanıldığı yerler "İmalat Tutanağı" ile anında kayıt altına alınmalıdır.
  • Fotoğraflama: Yapılan işlerin (özellikle kapanan imalatların) fotoğraflanması, ilerideki denetimler için en büyük güvencedir.
  • Ambar Kaydı: Malzemelerin ambara girişi ve çıkışı (Taşınır İşlem Fişi) tam ise, malzeme mutemedinin sorumluluğu biter; sorumluluk sahada kullanana geçer.