KİK'ten Net Tavır: Aynı IP Adresinden E-Teklif Vermek "Kuvvetli Karine" Sayıldı

Elektronik ihalelerin (e-ihale) yaygınlaşması, kamu alım süreçlerine hız ve şeffaflık kazandırırken, rekabeti ve gizliliği ihlal etmeye yönelik yeni yöntemleri de beraberinde getirmiştir. Kamu İhale Kurulu'nun 26.02.2025 tarihli ve 2025/UY.1-599 sayılı kararı, aynı yapım işi ihalesine teklif veren iki rakip firmanın aynı IP adresini kullanmasının, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinde tanımlanan "yasak fiil ve davranışlar" için "kuvvetli karine" (güçlü belirti) oluşturduğuna ve bu durumun tekliflerin reddi için yeterli bir gerekçe olduğuna hükmetmiştir. Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, teknolojik altyapınızın ihale mevzuatıyla uyumluluğunu güvence altına almanıza yardımcı olur.

Kararın İlgili Kısmı

"Bu çerçevede, aynı IP adresinden ihale dokümanı indirilerek yine aynı IP adresinden ihaleye teklif verilmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğu kabulünün mümkün bulunmadığı, bu isteklilerin birbirlerine ait teklif bilgilerinden haberdar olabileceği… bahsi geçen isteklilerin aynı ihaleye katılmalarının rekabeti ve ihale kararını etkileyecek davranış olduğu yönünde "kuvvetli karine" teşkil ettiği, dolayısıyla idarece başvuru sahibi isteklinin teklifinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10'uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (j) bendi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmasında ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

Olayın Arka Planı: "Teknik Bir Sorun" mu, "Danışıklı Teklif" mi?

Bir kamu idaresinin "YAS (Yeraltı Suyu) Yapım İşi" ihalesinde, ihale komisyonu teklifleri değerlendirirken şüphe uyandırıcı bir durum tespit etti. İhaleye teklif veren firmalardan ikisi (Şikayetçi Firma ve Rakip Firma B), hem ihale dokümanını EKAP üzerinden indirmek için hem de e-tekliflerini sisteme yüklemek için tamamen aynı IP adresini (88. ****** .154) kullanmıştı.

İdare, bu durumu 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen "rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak" ve "birden fazla teklif vermek" (dolaylı olarak) kapsamında değerlendirerek, her iki isteklinin de teklifini değerlendirme dışı bıraktı ve haklarında yasaklama işlemi başlattı.

Teklifi reddedilen firmalardan biri (başvuru sahibi), idarenin kararına itiraz etti. Firma savunmasında;

  1. Rakip firma ile aynı binada (alt kat/üst kat) faaliyet gösterdiklerini,
  2. Aynı IP'nin atanmasının DSL hizmet sağlayıcısından (Türk Telekom) kaynaklanan teknik bir sorun olabileceğini,
  3. IP'lerin değil, "port" bilgilerinin esas alınması gerektiğini iddia etti.

KİK'in İncelemesi: "Aynı Bina" İddiası ve Adreslerin Karşılaştırılması

KİK, başvuru sahibinin "aynı binada faaliyet gösteriyoruz" iddiasını araştırdı. Ticaret Sicil Gazetesi ve teklif mektuplarındaki adresleri karşılaştırdığında:

  • Şikayetçi Firma: Adresi "YENİYURT MAH. VALİ ZEKAİ GÜMÜŞ BUL. NO:51G MERKEZ TOKAT..."
  • Rakip Firma B: Adresi "SANAYİ SİTESİ ACENTALAR BLOK 11 60100 TOKAT MERKEZ/TOKAT"

Kurul, iki firmanın adreslerinin tamamen farklı olduğunu ve aynı binada faaliyet göstermeleri yönündeki iddianın dayanaksız olduğunu tespit etti. Bu tespit, "DSL hizmet sağlayıcısından kaynaklanan teknik sorun" savunmasını çürütmüş oldu.

KİK'in "Aynı IP" Yorumu: Hayatın Olağan Akışına Aykırılık

KİK, "aynı IP" sorununu teknik değil, hukuki bir perspektiften değerlendirdi:

  • IP adresi, internete bağlı cihazların "benzersiz kimlik numarasıdır".
  • İki rakip firmanın, farklı adreslerde bulunmalarına rağmen, aynı benzersiz kimlik (IP) üzerinden;
    • Önce ihale dokümanını indirerek "istekli olabilecek" sıfatını kazanması,
    • Sonra e-imzalarını kullanarak e-tekliflerini vermesi,

hayatın olağan akışına aykırı bulunmuştur.

  • Kurul, bu durumun, isteklilerin birbirlerinin teklif bilgilerinden haberdar olabileceğine ve aralarında gizli bir anlaşma (danışıklı teklif) olabileceğine dair "kuvvetli karine" oluşturduğuna hükmetmiştir.

Analizin Sonucu

Bu karar, e-ihalelerde rekabeti korumak adına KİK'in dijital izleri ne kadar ciddiye aldığını göstermektedir:

  • İdareler için: İhale komisyonları, özellikle e-ihalelerde, tekliflerin verildiği IP adreslerini ve doküman indirme kayıtlarını kontrol etme yetkisine sahiptir. Aynı IP'den birden fazla teklif tespiti, 4734/17. madde kapsamında işlem yapmak için güçlü bir dayanak oluşturur.
  • İstekliler için:
    1. Bağımsız İnternet Kullanımı: İhaleye teklif hazırlanan bilgisayarın ve internet bağlantısının (IP adresinin) bağımsız ve güvenli olması şarttır. Halka açık (kafe, otel) veya paylaşımlı (aynı ofis binasındaki başka bir firma) internet ağları üzerinden teklif vermek, bu tür "kuvvetli karine" durumlarına yol açabilir.
    2. "Teknik Hata" Savunması Zayıftır: KİK, "internet sağlayıcısı aynı IP'yi verdi" gibi teknik savunmaları, özellikle firmaların adresleri de farklıysa, dikkate almamaktadır. Sorumluluk tamamen istekliye aittir.
    3. Yasaklama Riski: Bu durum, sadece teklifin reddedilmesiyle sonuçlanmaz; idarelerin 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca firmalar hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama işlemi başlatmasını da tetikler.
  • Sonuç: KİK, idarenin "aynı IP" tespiti üzerine teklifi reddetme kararını hukuka uygun bularak itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.