Minibüs ve Otobüs Kiralamada Yüzde 2 Kasko Sınırı Yok! Sayıştay'dan İdareleri Rahatlatan Karar

Kamu idarelerinin araç kiralamalarında uyulması gereken en katı kurallardan biri, "Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller"de belirtilen aylık kira bedelinin kasko değerinin %2'sini aşamaması kuralıdır. Ancak bu kuralın hangi araç tiplerini kapsadığı, özellikle "minibüs" ve "otobüs" kiralamalarında tereddüt yaratmaktadır. Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, taşıt kiralamalarındaki mevzuat kısıtlamalarını doğru yorumlayarak kamu zararı riskini ortadan kaldırır. Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 18.05.2022 tarihli ve 52025 sayılı Kararı, bu önemli konuya açıklık getirmiştir.

Olayın Arka Planı: %2 Sınırını Aşan Minibüs ve Otobüs Kiralaması

Bir belediyenin araç kiralama işinde, Sayıştay denetimi, kiralanan "minibüs" ve "otobüs" vasfındaki araçlar için ödenen aylık kiralama bedellerinin, bu araçların kasko değerlerinin %2'sini aştığını tespit etmiştir.

Sayıştay Savcılığı, bu araçların 237 sayılı Taşıt Kanunu'ndaki "kaptıkaçtı" (insan taşımaya mahsus kapalı taşıt) tanımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve %2 sınırına tabi olduğunu belirterek, aşan kısmın kamu zararı olduğu iddiasıyla kararın temyiz edilmesini istemiştir.

Sayıştay Kararı: "%2 Sınırı Minibüs ve Otobüs İçin Geçerli Değil"

Sayıştay Dairesi, ilk kararında bu araçların %2 sınırına tabi olmadığına ve ödemede sorun bulunmadığına (ilişik yok) karar vermiştir. Savcılığın temyiz talebi üzerine konuyu görüşen Sayıştay Temyiz Kurulu, Daire kararını onayarak (TASDİK), %2 sınırının minibüs ve otobüsler için geçerli olmadığına oy çokluğuyla hükmetmiştir.

Hukuki Gerekçe: "Kaptıkaçtı" ve "Minibüs" Farklı Araç Sınıflarıdır

Temyiz Kurulu'nun çoğunluk görüşünün kararı, iki temel gerekçeye dayanmaktadır:

  1. Tahdidi (Sınırlı) Sayım İlkesi: Kasko bedelinin %2'si sınırını getiren "Esas ve Usuller"in 6. maddesi, bu kurala tabi olan araçları "binek, station-wagon, arazi binek, kaptıkaçtı, panel ve pick-up" olarak sınırlı bir şekilde (tahdidi) saymıştır. Bu listede "minibüs" veya "otobüs" ibaresi bulunmamaktadır.
  2. Tanım Farklılığı: Kurul, farklı kanunlardaki araç tanımlarını incelemiştir. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'na göre "kaptıkaçtı", şoför dahil en fazla 8 kişilik (şoför + 7 yolcu) bir araçtır. Buna karşın "minibüs", şoför dahil 9 ila 17 oturma yeri olan; "otobüs" ise şoför dahil en az 18 oturma yeri olan araçtır. Teknik şartnamesi incelendiğinde, kiralanan araçların 8 kişiden fazla kapasiteli (minibüs/otobüs) olduğu ve bu nedenle hukuken "kaptıkaçtı" olarak nitelendirilemeyeceği açıktır.

Sonuç olarak, %2 sınırının geçerli olmadığı araç tipleri için idarenin piyasa araştırması yaparak en düşük teklifi değerlendirmesi mevzuata uygundur.

Azınlık Görüşü: "Amaç Tasarruftur, Kapsam Dışında Bırakılamaz"

Karara katılmayan azınlık üyeleri, kanunun "ruhuna" (amacına) odaklanmıştır. Bu görüşe göre, mevzuatın temel amacı kamudaki taşıt giderlerini azaltmak ve savurganlığı önlemektir. Minibüs ve otobüslerin bu tasarruf kapsamı dışında bırakılması, kanunun ruhuna aykırıdır. Bu araçlar da "binek araç" veya "panel/pikap" statüsünde değerlendirilerek %2 kuralına tabi tutulmalıydı.

Analizin Sonucu

  • Bu karar, araç kiralaması yapan kamu idareleri için kritik bir mali esneklik sağlamaktadır.
  • İdareler için: "Minibüs" (9-17 koltuk) ve "otobüs" (18+ koltuk) kiralamalarında, kasko bedelinin %2'si sınırına yasal olarak tabi değilsiniz. Bu araçlar için yaklaşık maliyetinizi piyasa araştırması (teklif alma) yoluyla belirleyebilir ve %2 sınırını aşan bedellerle kiralama yapabilirsiniz.
  • Dikkat: Bu durum, "binek", "kaptıkaçtı" (8 koltuk ve altı), "panelvan" ve "pikap" tipi araçlar için %2 sınırının katı bir şekilde uygulanmaya devam ettiği gerçeğini değiştirmez.