Kamu Zararında Faizin Başlangıç Tarihi: Düzeltme İşleminde Faiz Alınır mı? Hatanın Telafisi ve Faizin Unutulması

Hakedişlerde yapılan maddi hatalar (yanlış endeks kullanımı vb.) genellikle sonraki hakedişlerde "mahsuplaşma" yoluyla düzeltilir. Ancak idareler, "parayı geri aldık, sorun bitti" diyerek faizi göz ardı edebilir. Oysa kamu parası bir gün bile haksız yere başkasında kalsa, bunun faizi kamu zararıdır. Bu tür mali düzeltmelerde faiz riskini yönetmek için Yaka Danışmanlık uzmanlığına başvurabilirsiniz. Bu analiz, Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 19.02.2025 tarihli ve 57748 tutanak sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır.

Kararın İlgili Kısmı

"İdare tarafından fazla ödemenin ileri bir tarihte kısmen giderilmesi, kamu zararından doğan alacağın işlemiş kanuni faiziyle birlikte tümüyle tahsil yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır... Zararın oluştuğu tarihten itibaren faizi hesaplanarak tahsil edilmesi gerekirken sadece anaparanın tahsil edilmesi nedeniyle kamu zararının faiz kısmı tahsil edilmemiştir."

441 Gün Sonra Yapılan Kesinti

Bir yapım işinde, Aralık 2018 hakedişinde yanlış endeks (Kasım endeksi) kullanılarak yükleniciye fazla fiyat farkı ödenmiştir. İdare bu hatayı fark etmiş ve Mart 2020 (yaklaşık 15 ay sonra) hakedişinden fazla ödenen anaparayı kesmiştir. Ancak paranın yüklenicinin cebinde kaldığı 441 gün için herhangi bir faiz işletmemiştir.

Sorumluların 'Geçici Hakediş' Savunması

Sorumlular, ara hakedişlerin "geçici" olduğunu, kesin hesapta her şeyin düzeltilebileceğini, yapılan işlemin bir "kamu zararı takibi" değil, basit bir "hakediş düzeltmesi" olduğunu, sözleşmede "hatalı ödemeye faiz işletilir" diye bir madde bulunmadığını, dolayısıyla faiz alınmamasının normal olduğunu savunmuşlardır. Sayıştay Dairesi de ilk kararında (beraat) bu görüşe katılmış, "kasıt yok, hata düzeltilmiş" demiştir.

Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 'Faiz Zorunluluğu' Kararı

Başsavcılığın itirazı üzerine Temyiz Kurulu, Daire kararını bozmuştur:

  1. Kamu Kaynağının Kullanımı: Yüklenici, hak etmediği bir parayı 441 gün boyunca kullanmıştır. Bu süre zarfında kamu bu paradan mahrum kalmıştır.
  2. Yasal Zorunluluk: 5018 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği, kamu zararı (fazla ödeme) tespit edildiğinde, ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek kanuni faiziyle birlikte geri alınmalıdır.
  3. Sözleşme Maddesi Gerekmez: Faiz almak için sözleşmede özel maddeye gerek yoktur; bu Kanun'dan gelen genel bir hükümdür.
  4. Sonuç: Sadece anaparayı geri almak yetmez; alınmayan faiz tutarı kadar kamu zararı oluşmuştur ve sorumlulardan tazmin edilmelidir.

Analizin Sonucu

  • Geriye Dönük Faiz: Hakedişte geçmişe dönük bir hata düzeltiliyorsa (kesinti yapılıyorsa), paranın ödendiği tarih ile kesildiği tarih arasındaki faiz mutlaka hesaplanıp kesilmelidir.
  • Geçici Hakediş Yanılgısı: "Hakediş geçicidir" diyerek faizden kaçınılamaz; her ödeme kendi tarihinde kesin sonuç doğurur.
  • Denetim Riski: Anaparayı kurtarmak, faiz sorumluluğundan kurtarmaz.