Sınır Değer Hesabının İhale Sonucuna Kritik Etkisi

Kamu ihalelerinde, özellikle yapım işlerinde, ihalenin kime kalacağını belirleyen en kritik aşamalardan biri sınır değerin hesaplanmasıdır. Sınır değerin milimetrik değişimi, bir teklifin "aşırı düşük" sayılmasına veya ihale dışı kalmasına neden olabilir. Bu hesaplamaya hangi tekliflerin dahil edileceği konusu ise sıkça ihtilaf yaratmaktadır. Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, firmaların ihaleyi kazanma şansını doğrudan etkiler. Bu analizde, Kamu İhale Kurulu'nun 29.05.2025 tarihli ve 2025/UY.I-1273 sayılı Kararı detaylıca incelenmiştir.

Kararın İlgili Kısmı

"Mevzuat düzenlemeleri uyarınca... teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olup ihaleye teklif sunan ancak yapılan yeterlilik değerlendirilmesi neticesinde uygun bulunmayıp... isteklilerin ilk tekliflerinin nihai fiyat teklifi olarak kabul edilip sınır değer hesaplamasına dahil edileceği..."

Yeterliliği Olmayan Firmaların Teklifleri Hesaba Katılır mı?

İncelenen olayda, bir yapım işi ihalesinde idare, teklif veren tüm isteklilerin tekliflerini sınır değer hesabına katmıştır. Ancak ihale sonucunda sınır değerin altında kaldığı için açıklama istenen bir istekli, hesaplamanın hatalı olduğunu iddia etmiştir. Başvuru sahibi, yeterlik belgeleri uygun olmadığı için elenen (örneğin iş deneyimi yetersiz olan) diğer firmaların tekliflerinin "geçersiz" sayılması gerektiğini ve sınır değer hesabından çıkarılmasını talep etmiştir. İddiaya göre, bu firmalar hesaptan çıkarılırsa, başvuru sahibinin teklifi sınır değerin üzerinde kalacak ve aşırı düşük teklif sorgulamasına girmeden ihaleyi kazanabilecektir.

İdarenin "Şekli Uygunluk Yeterlidir" Yaklaşımı

İdare, savunmasında sınır değer hesaplama yönteminin mevzuatta açık olduğunu belirtmiştir. İdareye göre, ihale komisyonunun ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan her teklif, sınır değer hesabına girmeye hak kazanır. Bir isteklinin daha sonra yapılan detaylı incelemede cirosunun veya iş bitirmesinin yetersiz olması, o isteklinin teklif fiyatının piyasa rayicini yansıttığı gerçeğini ve istatistiki hesaplamaya dahil edilmesi gerekliliğini değiştirmez.

Kurul Kararı: İlk Oturumdaki Durum Esastır

Kamu İhale Kurulu, mevzuat hükümlerini ve tebliğ açıklamalarını inceleyerek idareyi haklı bulmuştur. Kurul, sınır değer hesabında dikkate alınacak "geçerli teklif" kavramının, ihalenin en sonunda üzerinde ihale bırakılabilecek teklif ile karıştırılmaması gerektiğini vurgulamıştır. Kurul'a göre, Kanun'un 36'ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri, sınır değer hesabında veri olarak kullanılır. Bu firmaların sonradan yeterlik kriterlerini sağlayamadığı için elenmesi, bu tekliflerin ortalamayı belirleyen havuza girmesine engel değildir.

Analizin Sonucu

Bu karar, sınır değer hesaplamasında şu temel prensipleri netleştirmektedir:

  • Teklif Mektubu ve Teminat: Bir teklifin sınır değer hesabına girmesi için "altın kural", teklif mektubunun ve geçici teminatın usulüne uygun olmasıdır.
  • Yeterlik Sonradan Gelir: İsteklinin iş deneyim belgesinin eksik olması, bilançosunun yetersiz olması veya diğer yeterlik kriterlerini sağlayamaması, teklifinin sınır değer hesabından çıkarılmasını gerektirmez.
  • Stratejik Önemi: İstekliler, rakiplerinin eleneceğini öngörseler bile, o rakiplerin fiyatlarının sınır değeri (ve dolayısıyla kendi konumlarını) etkileyeceğini bilerek hareket etmelidir. İtirazlar, "rakibim yetersizdi, hesaptan çıkarın" şeklinde değil, ancak "rakibimin teminatı/teklif mektubu bozuktu" şeklinde yapılırsa sonuç verebilir.