İdarenin İhaleyi İptal Etme Yetkisinin Sınırları ve Kamu Yararı

Tekliflerin Elenmesi Sonrası Oluşan "Tek Tabanca" Durumu

Bir ihalede çok sayıda firma teklif verebilir, ancak ihale komisyonunun değerlendirmesi sonucunda geriye sadece tek bir geçerli teklif kalabilir. Bu durumda idareler genellikle "rekabet oluşmadı" endişesiyle ihaleyi iptal etme yoluna giderler. Ancak tek kalan teklif sahibi için bu durum ciddi bir hak kaybı gibi görünebilir. Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, sürecin hukuki boyutunu anlamanızı sağlar. Bu analizde, Kamu İhale Kurulu'nun 12.06.2025 tarihli ve 2025/UH.I-1297 sayılı Kararı ele alınmıştır.

Kararın İlgili Kısmı

"...ihalede tek geçerli teklifin kalması ve bu teklifin yaklaşık maliyete oldukça yakın olması hususunun ihalenin iptaline gerekçe olarak ortaya konulduğu... söz konusu gerekçeyle ihalenin iptal edilmesinin bu hususta idarelere verilen takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebileceği..."

Yaklaşık Maliyete Çok Yakın Tek Teklif

İncelenen olayda, bir hizmet alım ihalesine (klorlama işi) birden fazla firma katılmıştır. Ancak yapılan değerlendirmeler ve itiraz süreçleri sonucunda, diğer tüm firmalar elenmiş ve geriye sadece bir firmanın teklifi kalmıştır. Bu firmanın teklifi (22.974.840 TL), idarenin belirlediği yaklaşık maliyete (23.141.520 TL) son derece yakındır. İdare, "rekabet ilkesinin sağlanamadığı" ve "kamu yararı" gerekçesiyle ihaleyi iptal etmiştir. İhaleyi kazanmayı bekleyen firma ise bu iptale itiraz etmiştir.

İdarenin Takdir Yetkisi Sınırsız Değildir Ama Geniştir

İdareler, ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisine sahiptir ancak bu yetki gerekçesiz kullanılamaz. İdare, iptal kararında somut gerekçeler sunmalıdır. Bu olayda idare, hem rekabetin oluşmadığını (tek teklif) hem de fiyatın çok yüksek (kırımsız, yaklaşık maliyet sınırında) olduğunu gerekçe göstermiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanılmadığı şüphesini doğurur.

Kurul Kararı: İptal Hukuka Uygundur

Kamu İhale Kurulu, idarenin kararını yerinde bulmuştur. Kurul, Kanun'un 5. maddesindeki "rekabet" ve "kaynakların verimli kullanılması" ilkelerine atıfta bulunarak, tek bir teklifin kaldığı ve fiyat avantajının sağlanamadığı durumlarda idarenin ihaleyi iptal etmesinin kamu yararına uygun olduğuna hükmetmiştir. Teklifin geçerli olması, idarenin o teklifi kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Analizin Sonucu

İdareler ve istekliler için çıkarılacak dersler:

  • Tek Kalmanın Riski: İhalede tek geçerli teklif sahibi olmak, ihaleyi kesin kazanacağınız anlamına gelmez. Eğer teklifiniz yaklaşık maliyete çok yakınsa, idare rekabet oluşmadığı gerekçesiyle ihaleyi iptal edebilir.
  • İdarenin Gerekçesi: İdareler, "keyfi" iptal yapamaz. Ancak "fiyat yüksekliği" ve "rekabet eksikliği" somut ve geçerli iptal gerekçeleridir.
  • Yeniden İhale: Bu tür iptallerden sonra idare genellikle şartnameyi gözden geçirip rekabeti artıracak şekilde yeniden ihaleye çıkar.