Belediye Taşınmazlarının Spor Kulüplerine Tahsisi: Sayıştay’ın Yetki Sınırlarını Belirleyen Kritik Kararı

Belediyelerin yerel düzeyde sporu ve sporcuyu destekleme misyonu, uygulamada belediye taşınmazlarının yerel spor kulüplerine doğrudan tahsisi şeklinde tezahür edebilmektedir. Ancak bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve rekabetçi bir ortamda kiraya verilmesi gerekliliği ile hukuki bir çatışma yaratmaktadır. Özellikle belediye meclislerinin geniş takdir yetkisine sahip olduğu düşünülerek yapılan bu tahsisler, denetim organları tarafından mercek altına alınmaktadır. Bu tür karmaşık ihale, sözleşme ve hakediş sorunlarınızda, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için Yaka Danışmanlık uzmanlığından destek almak, hukuki güvenliğinizi tesis etmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu analizimizde, Sayıştay Genel Kurulu'nun 16.10.2017 tarihli ve 5415/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ışığında, belediye mülkiyetindeki taşınmazların spor kulüplerine devrindeki hukuki sınırları inceleyeceğiz.

 

Kararın İlgili Kısmı

"Belediyelere ait taşınmazların belediye meclisi kararı ile spor kulüplerine tahsis edilmesine imkân bulunmadığına ve içtihadın Temyiz Kurulunun 04.10.2016 tarihli ve 42200 tutanak sayılı ilamı doğrultusunda birleştirilmesine... karar verildi."

 

Spor Kulüplerine Doğrudan Tahsis ve Kamu Gelir Kaybı İddiası

Sürece konu olan olayda, bir ilçe belediyesi mülkiyetindeki muhtelif taşınmazları, belediye meclisi kararı alarak ilçenin gençlik ve spor kulübü derneğine tahsis etmiştir. Bu tahsis işlemi gerçekleştirilirken herhangi bir ihale süreci işletilmemiş, taşınmazlar doğrudan ilgili kulübün kullanımına sunulmuştur. Spor kulübü ise kendisine tahsis edilen bu yerleri piyasa şartlarında üçüncü kişilere ve şirketlere kiralayarak önemli miktarda kira geliri elde etmiştir.

Denetim sürecinde, bu taşınmazların belediye tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale edilerek kiraya verilmesi ve gelirin doğrudan belediye bütçesine kaydedilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Belediyenin bu gelirlerden mahrum kalması ve kamu kaynaklarında artışa engel olunması nedeniyle ilgili sorumlular hakkında tazmin hükmü kurulmuştur.

 

Belediyelerin "Sporu Destekleme" Görevi Savunması

İlgili belediye görevlileri ve meclis üyeleri, savunmalarında 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine atıf yapmışlardır. Bu maddeye göre belediyelerin, mahalli müşterek nitelikteki hizmetleri yerine getirmek amacıyla amatör spor kulüplerine "gerekli desteği sağlamakla" görevli oldukları belirtilmiştir.

Savunmanın temelini, spor kulübünün belediyenin kanuni görevlerini belediye adına yerine getiren bir kuruluş olduğu tezi oluşturmuştur. Bu bağlamda, meclis kararıyla yapılan tahsisin "gerekli destek" kapsamında mütalaa edilmesi gerektiği ve belediye meclisinin 18’inci madde uyarınca taşınmaz tahsisi konusunda yetkili olduğu iddia edilmiştir.

 

Sayıştay Genel Kurulu'nun Hukuki Analizi: Tahsisin Sınırları

Sayıştay Genel Kurulu, içtihadı birleştirme kararında konuyu üç temel eksende değerlendirmiştir: taşınmaz tahsisi, kiralama ve sporu teşvik.

  1. Taşınmaz Tahsisinde "Kamu İdaresi" Şartı Kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları bedelli veya bedelsiz tahsis edebilmeleri için tahsis yapılacak tarafın da bir mahalli idare veya kamu kurum/kuruluşu olması zorunludur. Spor kulüpleri dernek statüsünde özel hukuk tüzel kişileri olup, belediye hizmetlerini yerine getirmeleri onlara kamu kuruluşu niteliki kazandırmaz.
  2. 2886 Sayılı Kanun ve İhale Zorunluluğu Taşınmazların kullanım hakkının devri, eğer bir kamu kurumuna tahsis şeklinde gerçekleşmiyorsa, bu işlem ancak kiralama veya irtifak hakkı tesisi yoluyla olabilir. Belediye Kanunu meclise yetki verse de, bu yetkinin kullanım usulü 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tabidir. Dolayısıyla, ihale yapılmaksızın meclis kararıyla bir spor kulübüne taşınmaz devri, ihale mevzuatının devre dışı bırakılması anlamına gelmektedir.
  3. "Gerekli Desteği Sağlar" İfadesinin Yorumu Belediye Kanunu'nda yer alan amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlar ifadesinin, belediyeye ait taşınmazların ihalesiz devrine cevaz vermediği vurgulanmıştır. Maddede bahsedilen destek; ayni ve nakdi yardımları kapsar, ancak taşınmaz tahsisi gibi özel düzenlemeye tabi bir alanı genişleterek mevzuatı aşamaz.

 

Sonuç

Sayıştay Genel Kurulu'nun bu kararı, belediye yönetimleri için oldukça net bir çerçeve çizmektedir. Alınması gereken dersler ve hukuki sonuçlar şunlardır:

  • Yetki Sınırı: Belediye meclislerinin taşınmaz tahsis yetkisi sınırsız değildir; bu yetki yalnızca diğer kamu kurumları ve mahalli idareler lehine kullanılabilir.
  • İhale Şartı: Amatör spor kulüpleri dahil olmak üzere, kamu kurumu niteliği taşımayan tüm tüzel kişilere belediye taşınmazlarının kullandırılması, ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılacak bir ihale ile mümkündür.
  • Yardım Metodu: Belediyeler spor kulüplerine destek olmak istiyorlarsa, bunu taşınmaz tahsisi yoluyla değil; mevzuatta belirlenen sınırlar dahilinde nakdi yardım veya spor malzemesi gibi ayni yardımlar yoluyla yapmalıdırlar.
  • Sorumluluk Riski: Meclis kararına dayanılsa dahi, mevzuata aykırı olarak yapılan tahsisler sonucu belediyenin mahrum kaldığı kira gelirleri kamu zararı olarak değerlendirilebilir ve ilgili karar vericiler hakkında tazmin hükmü kurulabilir.