YAPIM İŞLERİNDE KESİN HESAP VE KESİN HAKEDİŞ RAPORU DÜZENLEME SÜREÇLERİ

Kamu yapım işleri, genellikle büyük ölçekli ve uzun süreli taahhütler olup, maliyet ve metraj hesaplarının doğru ve şeffaf bir şekilde sonuçlandırılması hukuki anlaşmazlıkları önlemek açısından hayati önem taşır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ), kesin hesapların ne zaman ve nasıl yapılacağını detaylı bir şekilde düzenlemiştir. Bu süreç, özellikle birim fiyat esaslı sözleşmelerde, yüklenici ile idare arasındaki maliyet kesinleşmesinin son adımıdır.

Kesin Hesabın Başlangıç Zamanı

Yapım işlerinde kesin hesap işlemleri, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeler ve birim fiyat sözleşmelerde farklılık gösterse de, ortak başlangıç noktası işin geçici kabulünün yapılmasıdır. Geçici kabul, taahhüdün sözleşme hükümlerine göre tamamlandığının veya kabule engel teşkil etmeyecek eksik ve kusurlarla bitirildiğinin tespit edildiği andır.

Kesin hesaplar, işin geçici kabulü yapıldıktan sonra kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasıyla başlar. Yüklenicinin, geçici kabulden sonra bu işlemlere başlaması beklenir.

Kesin Metraj ve Hesapların Tamamlanma Süresi

Kesin metraj ve hesaplar, yapı denetim görevlisi ile yüklenici veya vekili tarafından birlikte hazırlanır. Bu hesapların tamamlanıp idareye teslim edilmesi için belirlenen üst süre sınırı, geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı aydır. Yüklenicinin, kesin hesabın zamanında tamamlanmasını sağlamak amacıyla işin devamı süresince gerekli elemanı iş başında bulundurmaya ve her kalem imalatın tamamlanmasını takiben hesaplarını hazırlatarak peyderpey idareye vermeye mecbur olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu durum, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde de kesin metrajdaki miktarların dikkate alınmasına imkan tanır.

Yüklenici veya vekili, kesin metraj ve hesapların yapıldığı sürece hesapların yapıldığı yerde bulunmak zorundadır. Eğer yüklenici, yapı denetim görevlisinin yazılı tebliğine rağmen hazır bulunmazsa, yapı denetim görevlisi hesapları tek taraflı olarak hazırlar ve altı ay içinde idareye teslim eder. Bu durumda yükleniciye, hazırlanmış bu kesin metraj ve hesapları altmış gün içinde incelemesi için tebligat yapılır.

Kesin Hesabın Onaylanma Süresi ve İtirazlar

İdareler, teslim aldıkları kesin hesapları, teslim tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde inceleyip onaylarlar.

Yüklenicinin kesin hesaplara itiraz hakkı vardır. Yüklenici, altmış günlük inceleme süresi içinde idareye yazılı olarak itirazda bulunmak zorundadır. Eğer itirazda bulunmazsa, kesin hesapla ilgili bütün belgeleri kayıtsız kabul etmiş sayılır ve bundan sonra bu hususta yapılacak herhangi bir itiraz dikkate alınmaz.

İdarenin altı aylık inceleme süresi, eğer yüklenici hesapları inceleyip sonradan idareye yazılı olarak bildirimde bulunursa, yüklenicinin incelemeyi bitirdiğini idareye bildirdiği tarihten başlar.

Yapı denetim görevlisi altı aylık süre içinde kesin hesapları idareye teslim etmediği takdirde, yüklenici kendi hazırladığı kesin hesapları idareye vererek incelenmesini ve onaylanmasını isteyebilir. Bu durumda idare, altı ay içinde onaylamazsa, yüklenici varsa itirazlarında haklı sayılacağı gibi, işin kesin kabulü yapılmış olmak şartıyla, kesin hakediş raporunun düzenlenmesini de isteyebilir.

Kesin Hakediş Raporu ve Ödeme

Kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, bunlara ilişkin onay tarihlerinin sonuncusundan başlamak üzere en çok otuz gün içinde, idarece onaylanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim görevlisi tarafından kesin hakediş raporu düzenlenir.

Kesin hesap işlemi sonucunda, yüklenici idareye borçlu kaldığı takdirde, borcu genel hükümlere göre tahsil edilir.

Kesin Hesap Teminatı

Kesin hesaplar tamamlanana kadar, yüklenicinin hakedişlerinden belirli bir oranda kesinti yapılır. Birim fiyat esaslı sözleşmelerde, düzenlenen hakedişlerde yapılan iş tutarının yüzde 3’ü (%3) karşılığında teminat mektubu alınır veya bu tutar tutulur. Bu teminat mektubu veya tutulan tutar, kesin hesaplar idare tarafından onaylanmadıkça iade edilmez veya ödenmez. Fiyat farkı ödenen işlerde bu tutulan miktar, ihale tarihinden itibaren fiyat farkı katsayısı üzerinden güncellenmek suretiyle belirlenir.

Sonuç

Yapım işlerinde kesin hesap süreci, geçici kabul ile başlayan ve genellikle bir yılı bulabilen karmaşık bir mali kapanış sürecidir. Bu süreç, hem idarenin hem de yüklenicinin belirlenen altı aylık süre sınırlarına uymasını, özellikle birim fiyatlı işlerde metrajların karşılıklı olarak mutabakatla tespit edilmesini gerektirir. Sürelerin aksaması, kesin teminatın iadesini geciktireceği gibi, taraflar arasında hukuki uyuşmazlıklara da zemin hazırlayabilir. Kesin hesap, taahhüdün mali açıdan nihai tespiti ve bir eserin tüm teknik ve mali yükümlülükleriyle tamamlandığının resmiyet kazanması anlamına gelir.